Dr Radosław Tyrała – adiunkt w Katedrze Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej na Wydziale Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Studia magisterskie z socjologii i z filozofii ukończył na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracę doktorską z socjologii obronił w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Poza socjologią religii i socjologią nie-religii jego zainteresowania naukowe koncentrują się na kognitywnych studiach nad religią i na socjologii wiedzy. Prowadzi badania na temat polskich niewierzących. Jest autorem m.in. dwóch książek: O jeden takson za dużo. Rasa jako kategoria społecznie problematyczna (Warszawa 2005), Dwa bieguny ewolucjonizmu. Nauka i religia w poznawczym wyścigu zbrojeń (Kraków 2007).

Wstęp 11

Rozdział 1. Socjologia religii w kontekście studiów nad niereligijnością    17
1.1. Paradygmat sekularyzacji i jego krytycy .  17
1.1.1. Społeczny kontekst przemian religijności w świecie Zachodu .  17
1.1.2. Między sekularyzacją a desekularyzacją – debaty wokół tezy o zaniku religijności  19
1.1.3. Między prywatyzacją a deprywatyzacją – debaty wokół tezy o przemianach religijności  33
1.2. Przemiany (nie)religijności we współczesnej Polsce 39

Rozdział 2. Niereligijność jako przedmiot analiz i badań socjologicznych .  43
2.1. Przyczyny zaniedbań w zakresie socjologii nie-religii . 43
2.2. Socjologia nie-religii jako program badawczy in statu nascendi  53
2.2.1. Historia .  53
2.2.2. Podejścia badawcze  61
2.2.3. Instytucjonalizacja  62
2.2.4. Główne pola badawcze .  65
2.2.5. Naddatek ideologiczny 66
2.2.6. Twardy rdzeń .  70
2.3. Kwestia terminologii . 75
2.3.1. Typologie .  76
2.3.2. W poszukiwaniu terminu optymalnego . 84

Rozdział 3. Niewierzący jako mniejszość kulturowa .  95
3.1. Status mniejszościowy .  95
3.2. Niewierzący jako grupa mniejszościowa i grupa obca 105
3.3. Relatywność statusu mniejszościowego .  110

Rozdział 4. Metodologiczne aspekty badań nad niewierzącymi .  119
4.1. Perspektywa badawcza 119
4.2. Wykorzystanie Internetu w socjologicznych badaniach nad niereligijnością .  124
4.3. Poszczególne etapy badania  129
4.3.1. Eksploracyjny zwiad badawczy 131
4.3.2. Etap ilościowy – ankieta internetowa .  132
4.3.3. Etap jakościowy – wywiady pogłębione .  134
4.4. Triangulacja . 139

Rozdział 5. Tożsamość .  141
5.1. Elementy teorii tożsamości . 141
5.2. Profil społeczno-demograficzny .  145
5.3. Niereligijne samookreślenia  159
5.4. Trajektorie (nie)religijnych tożsamości .  178
5.4.1.Religijna socjalizacja  178
5.4.2. U źródeł procesu kształtowania się tożsamości niereligijnej .  195
5.4.3. Niewiara jako podtrzymywana rzeczywistość subiektywna  219
5.5. (Nie?)tożsamość .  237

Rozdział 6. (Nie)religijność .  241
6.1. Stosunek do religii .  242
6.2. Afiliacje religijne . 246
6.3. Świadomość niedoskonale zsekularyzowana .  250
6.3.1. Bóg osobowy i nieosobowy . 251
6.3.2. Dusza ludzka i życie po śmierci 254
6.3.3. Magia 259
6.3.4. Duchowość 265
6.3.5. Pojęcie grzechu, czyli kwestia języka .  270
6.4. Ateizm katolicki, negatywne odniesienie, irreligia .  273

Rozdział 7. Dyskryminacja .  279
7.1. Elementy teorii dyskryminacji  280
7.1.1. Siatka pojęciowa .  286
7.1.2. Stan badań i zastane źródła danych .  287
7.2. Poziom makro  293
7.2.1. Postrzegany wpływ religii na sferę polityki . 298
7.2.2. Państwo wyznaniowe? . 303
7.2.3. Dostęp do zasobów .  307
7.3. Poziom mikro .  312
7.3.1. Ogólna charakterystyka otoczenia społecznego niewierzących .  313
7.3.2. Coming out 320
7.3.3. Pojawienie się dziecka . 329
7.3.4. Praktyki religijne .  335
7.3.5. Piętno wyobrażone? .  344

Rozdział 8. Ruch społeczny .  351
8.1. Elementy teorii ruchów społecznych .  351
8.1.1. Teorie 352
8.1.2. Definicja 355
8.1.3. Słowa-klucze  357
8.2. Niewierzący i działania zbiorowe – historia i instytucjonalizacja .  357
8.2.1. Ruch społeczny niewierzących na świecie .  358
8.2.2. Ruch społeczny niewierzących w Polsce .  362
8.3. Mobilizacja zasobów .  372
8.3.1. Akcelerator zmian  372
8.3.2. Internet jako główny kanał mobilizacji polskiego RSN .  376
8.3.3. Ludzie jako zasób RSN  379
8.4. Repertuar działań  382
8.4.1. Przegląd inicjatyw RSN 382
8.4.2. Ślub humanistyczny – case study 385
8.4.3. Trzy logiki, czyli pytanie o modus operandi 394
8.5. Struktura możliwości politycznych  396

Zakończenie. Ku socjologii nie-religii  401
Podsumowanie wyników badań . 401
Sugestie badawcze .  405
Socjologia nie-religii a socjologia religii 407
Bibliografia 411
Aneksy 437
Aneks 1. Kwestionariusz ankiety internetowej, zatytułowanej Niewierzący w Polsce współczesnej jako mniejszość kulturowa 437
Aneks 2. Dane rozmówców (wywiady pogłębione) .  453
Indeks osób 455
Indeks rzeczowy 461
Summary: Everyday Life Without God: A Sociology of Atheism and
Unbelief .  467

470 stron, Format: 15.5x23.5cm, oprawa miękka